ĐỪNG SỢ, PHÁT ÂM TIẾNG ANH KHÔNG KHÓ ĐẾN THẾ!

04/11/2020, 11:35
Nhi Pham

- Phát âm cậu chưa chuẩn đâu! Chuẩn là phải giống hệt người bản xứ, còn phải nói nhanh, nói liến thoắng không ngừng nghỉ cơ. Tớ xem phim thấy người ta làm thế mà!

Đây là minh hoạt của một quan điểm rất quen thuộc trong cộng đồng người Việt học tiếng Anh, đặc biệt là những người mới bắt đầu học tiếng Anh.

Nghe thì có vẻ đúng, nhưng nếu bạn nghĩ theo một khía cạnh khác: Trong tiếng Việt, chúng ta có thể nói nhanh, không vấp, không dừng được không? Điều đó xảy ra không hẳn luôn là kỹ năng nói kém, mà còn phụ thuộc vào nội dung nói, vào cảm xúc của người nói, vào bối cảnh giao tiếp…

Còn phát âm của người bản xứ thì sao? Sự thật là “bản xứ” vốn rất đa dạng, giọng và cách phát âm từng vùng miền cũng không giống hệt nhau. Thêm vào đó, người ngoại quốc nói tiếng Anh đều có một độ “lệch” nhất định (do ảnh hưởng từ tiếng mẹ đẻ), bạn có thể tham khảo 1 clip vui sau để thấy rõ hơn: https://www.youtube.com/watch?v=XaWT4OlAmjA

Thực chất, tiêu chuẩn để xác định phát âm tiếng Anh “chuẩn” là gì?

Không phải các quan niệm trên, phát âm chuẩn thực ra đơn giản hơn nhiều: chỉ cần bạn tuân thủ đúng các quy tắc, quy chuẩn quốc tế. Cụ thể đó là ký hiệu ngữ âm (IPA), trọng âm (stress) và ngữ điệu (intonation). Đây là những tiêu chuẩn có tính thống nhất và ứng dụng rộng rãi trên toàn thế giới.

Đầu tiên, phát âm “đúng” cần đảm bảo IPA và stress của từng từ. Cụ thể, đó là nói chính xác theo phiên âm từ đó trong từ điển: VD: Climate /’klaimit/, Examplify /ig’zempli,fai/…

***Tuy nhiên, 1 từ có thể có nhiều hơn 1 cách phát âm và trọng âm do khác biệt giữa Anh - Anh và Anh - Mỹ, hoặc do phân biệt về từ loại. Chẳng hạn: Từ “Record” (n) có phiên âm: /ˈrekɔːd/, nhưng khi là động từ nó trở thành /rɪˈkɔːd/ Hay “Cat” trong Anh Anh là /kɑːt/, còn trong Anh Mỹ lại là /kæt/

Tiêu chí số 3 - Intonation - ngữ điệu, là cách lên giọng hoặc xuống giọng trong giao tiếp thông thường. Khi có ngữ điệu trong câu, chúng ta dễ dàng hiểu được trọn vẹn câu nói theo ý nghĩa và cảm xúc mà người nói muốn truyền đạt qua ngôn ngữ.Do đó, Intonation tạo nên tính giai điệu trong câu nói khi giao tiếp bằng Tiếng Anh. Nếu bạn để ý kỹ có thể thấy: trong giao tiếp, rất ít trường hợp người nói sử dụng giọng đều đều với tất cả các câu, thay vào đó: câu hỏi Yes/No có sự cao giọng lên ở cuối, hay sự hạ giọng đối với câu kể - đều là Intonation.

Cuối cùng, phát âm cần kết hợp đủ 3 tiêu chí trên để đạt mục đích: giúp người nghe hiểu câu, hiểu từ, hiểu quan điểm của người nói một cách chính xác nhất. Chẳng hạn như hai từ “thirty” và “thirsty” chỉ khác nhau đôi chút về trọng âm và ngữ âm, nhưng nếu nhầm lẫn có thể gây ra hiểu sai ý nghĩa ban đầu.

Vậy, nên luyện tập thế nào cho các tiêu chí trên?

Thứ tự mình gợi ý chính là đi từ IPA, học chắc IPA rồi mới luyện sâu về Stress, sau cùng là Intonation và kết hợp tất cả chúng lại. Lý do của trình tự này chính là độ khó + độ liên quan giữa 3 yếu tố.

1. IPA

Đầu tiên, với IPA, mình gợi ý trình tự luyện tập như sau:

  • Bước 1: Nghe và bắt chước từng âm (chú ý khẩu hình, độ rung và vị trí của lưỡi, sự phối hợp giữa môi, vòm họng và răng)
  • Bước 2: Luyện tập chậm và lần lượt từng âm. Càng chậm, độ chính xác sẽ càng cao, ở bước này đừng nên vội vàng nha.
  • Bước 3: Ghép các âm thành từ và tăng dần tốc độ. Hoặc bạn có thể chọn một từ, đọc phiên âm, đọc từng âm nhỏ trong đó rồi mới đọc cả từ nhanh dần để thấy được sự thay đổi.

Tổng hợp toàn bộ IPA: https://www.youtube.com/playlist?list=PLD6B222E02447DC07 ***Chú ý âm cuối (ending sound): Đây là một lỗi thường gặp và khá khó sửa ở người Việt do tiếng mẹ đẻ của chúng ta không hề có phần bật âm ở cuối từ. Bởi vậy, hãy nhắc nhở bản thân phát âm từng từ đều cần đầy đủ từng phụ âm, nguyên âm và cả âm cuối nhé!

2. Stress

Tiếp theo, phần trọng ậm - rắc rối hơn, khó nhớ hơn và cần nhiều thời gian hơn để luyện tập thành thạo.

  • Bước 1: Tìm trọng âm của từ Về cơ bản, trọng âm từ có một số quy tắc nhất định, tuy nhiên đề phòng các trường hợp ngoại lệ hoặc không chắc chắn, bạn nên tra từ điển (Oxford, Cambridge) trước khi luyện nhé.
  • Bước 2: Luyện tập chậm từng từ
  • Bước 3: Tăng dần tốc độ VD minh họa 3 từ Sau này, khi đã học đủ nhiều các trường hợp có quy tắc, bản năng sẽ giúp bạn phát âm “nhấn nhá” đúng trọng âm mà không cần tra từ điển, hãy kiên trì nha.

3. Intonation

Tương tự với trọng âm, các bước để luyện tập ngữ điệu bao gồm:

  • Bước 1: Nắm các quy tắc nhấn của câu (câu khẳng định, nghi vấn thì xuống giọng, lên giọng như thế nào…)
  • Bước 2: Luyện tập chậm từng câu (đừng quên đúng trọng âm và IPA)
  • Bước 3: Tăng dần tốc độ và lặp lại để tạo thói quen. VD: Would you like /coffee or \tea? -> Lên giọng ở “coffee” và hạ giọng ở “tea” - quy tắc của câu hỏi lựa chọn.

Một số phương pháp luyện tập

Dưới đây là một số phương pháp để luyện tập kết hợp cả 3 yếu tố, mình gợi ý các bạn dựa trên kinh nghiệm của mình nhé

  • Shadowing: Mình sử dụng khi xem phim ngắn hoặc các clip trích từ chương trình giải trí có phụ đề (subtitles). Sau khi đọc sub thì mình chỉ nhại lại theo đó trong thời gian audio vẫn chạy thui.
  • Ghi âm: để kiểm tra xem mình đã phát âm đúng hay chưa, và nếu như nói một đoạn dài thì có thể kết hợp kiểm tra nội dung mình vừa nói nữa.
  • Luyện cùng gương: Phương pháp này đặc biệt hữu hiệu khi luyện IPA (vì bạn có thể quan sát khẩu hình rõ ràng nhất). Không chỉ vậy, luyện tập với gương giúp bạn hình thành phản xạ hỏi - đáp nhiều hơn, kể cả khi chỉ có một mình.
  • Sử dụng trợ lý ảo: Mình dùng Iphone thì có Siri, với Samsung thì có Bixby chẳng hạn. Bạn có thể đọc các từ mới học để kiểm tra phát âm. Ví dụ: “Hey Siri - psychology” -> Nếu Siri không nhận ra, không viết đúng từ này, hãy xem lại phiên âm và luyện tập lại nhé! Phương pháp theo mình hiệu quả khoảng 80%, do là máy chứ không phải người, hoặc quá trình thu âm gặp trục trặc…
  • Tìm nhiều cơ hội giao tiếp với người bản xứ: Hẳn ai cũng rõ cái lợi ích to to của phương thức này rồi: vừa có thêm cơ hội thể hiện và sửa chữa kỹ năng nói (bao gồm phát âm), vừa là dịp kết thêm bạn mới để tìm hiểu văn hóa, chia sẻ sở thích nữa chứ! Bạn có thể tham gia các chương trình Free Tour Guide (khá nhiều ở Hà Nội và các thành phố lớn, tham gia câu lạc bộ tiếng Anh,…

Kỹ thuật phát âm nâng cao

Khi bạn đã tự tin về phát âm và giao tiếp trôi chảy bằng tiếng Anh, bạn có thể nâng cao khả năng với hai kỹ thuật: **nối âm **và nuốt âm. Trong ví dụ sau, phụ âm “h” đã được lược bỏ khi nói chuyện: “You must tell him”: phiên âm /ju məst tel hɪm/, nhưng lại nói /ju məs tel-ɪm/ Hay trong ví dụ: “I gave her a pen” phiên âm /aɪ geɪv hɜr ə pɛn/, nhưng thông thường nói rằng: /aɪ geɪ vɜ rə pɛn/ -> m “v”, “r” đã nối từ “gave” với “her”, “her” với “a” Điều này khiến cho câu nói tự nhiên hơn, gần với giao tiếp thông thường nhất, nhưng không nên chú ý quá nhiều đến nó khi bạn chưa chắc các tiêu chí cơ bản.

Lưu ý: Tâm lý quyết tâm và kiên trì là một phần không thể thiếu nếu bạn muốn phát âm tốt, cải thiện khả năng nói của mình. Mọi phương pháp, tips đều cần thời gian để phát huy tác dụng, đừng lãng phí nha. Cuối cùng, có nguồn nào để tham khảo về Pronunciation không nhỉ? Cuốn sách tủ đầu tiên: Pronunciation In Use Ngoài ra, mình gợi ý thêm một số kênh Youtube rất hay và bổ ích giúp bạn vừa luyện phát âm vừa tăng kiến thức, 1 công đôi việc à nha: TED talks, TED-ed, BBClearningEnglish, CNN news…

Tags:
IELTS
Giao tiếp

Đăng ký nhận tư vấn miễn phí

Cảm ơn bạn đã đăng ký

ILEC đã gửi email hướng dẫn cho bạn.
Hãy kiểm tra email để nhận được những thông tin hữu ích nhé

Bài viết nổi bật